Et Yiyen Bitkiler: Doğanın Tuzakçıları

Doğa, milyonlarca yıllık evrim boyunca şaşırtıcı çözümler üretmiştir. Bu çözümlerin en ilginç ve en şaşırtıcısı belki de karnivor (et yiyen) bitkilerdir. Azot ve mineraller açısından fakir topraklarda hayatta kalmak için bu bitkiler kendi bet kaslaryla av tutmayı öğrenmiştir. Böceklerden balıklara kadar çeşitli canlıları avlayan bu şaşırtıcı bitkiler, doğanın ne denli yaratıcı olabildiğini gösteriyor.

Venus Uyuzcağı (Dionaea muscipula)

Et yiyen bitkilerin en tanınan temsilcisi hiç kuşkusuz Venus Uyuzcağı'dır. Bu bitki, kapaklara benzeyen geniş, kırmızı-yeşil iki yaprağa sahiptir. Yaprakların iç yuzeyinde éi nce kıllar (tetik kıllar) bulunur. Bir böcek bu kıllara iki kez dokunduğunda enerji dolumu kapan harekete geçer ve yapraklar saniyenin onda biri kadar kısa sürede kapanır.

Mekanizması:

Tetik kıllara iki temas şart — tek temasın yanlışlıkla çalmasını engellemek için evrimleşmiş bir önlem
Kapandiktan sonra bitki, sindirim enzimleri salgılar
Av 5-12 gün içinde sindirilir; sonra yaprak yeniden açılır
Her yaprak 3-5 kez kapanabilir; sonra aya zderivadan düşer

Bakım:

Damıtılmış veya yağmur suyu (klorun hasarını önlemek için)
Doğrudan güneş ışığı
Besin açısından fakir toprak (bataklık toprağı veya sphagnum yosunu)
Asla gübrelenmesin!

Yetiştirim ipucu: Parmakla yapraklarını kapatmayın, bu bitikiyi yorar ve zamanla zayıflatır.

Sundew (Drosera Cinsi)

Sundew, ya da Türkçesiyle "güneş şebnemlileri", dünya genelinde 250'den fazla türüyle en geniş karnivor bitki cinsidir. Bu bitkinin yapraklarının ucunda kırmızı-turuncu renkli, küçük, yapışkan bezler bulunur. Işığa elde ettiğinde bunlar sabah çiğini and biçimde parlar — bu yüzden "güneş çiği" adı verilmiştir.

Avlama mekanizması:

Yapışkan sıvı hem tuzak hem de sindirim sıvısı işlevi görür
Böcek yapıştığında, yaprak bezleri yavaşça böceği sarar
Sindirim 1-2 hafta sürer
Bazı türlerde yapraklar hareketlidir; diğerlerinde sabit kalır

En ilginç türler:

Drosera capensis (Umut Burnu sundewı): En kolay yetiştirilen tür
Drosera regia (Kraliyet sundewı): Yaprakları 60 cm'ye ulaşabilir
Drosera paradoxa (Avustralya): Çarpıcı mor renkli yapışkan bezleri

Bakım:

Sürekli nemli ortam gerektirir
Saksıyı su dolu bir tabağa koyabilirsiniz
Doğrudan güneş veya çok yoğun florasan ışık

Sürahi Bitkisi (Nepenthes Cinsi)

Nepenthes, tropik ormanların en dramatik karnivor bitkisidir. Sarkan asma yapraklarının ucunda büyük, parlak renkli tüp şeklinde kaplar oluşturur. Bu kaplara "sürahi" denir; içinde sindirim sıvısı bulunur.

Avlama mekanizması:

Sürahi kapağı, parlak renkler ve nektar ile böcekleri çeker
Böcek kenarına konduğunda kayar ve surahinin içine düşer
Sıvı, böceği hızla sindir ve besinleri özümser
Bazı büyük türler kurbağa, fare hatta küçük kuşları bile avlayabilir

Dünyanın en büyük karnivor bitkisi: Nepenthes rajah, surahilerinde 3,5 litreye kadar sıvı tutabilir ve fare büyüklüğünde hayvanlar avlayabilir.

Popüler türler:

Nepenthes alata: Başlangıç için en kolay tür
Nepenthes ventricosa: Kırmızı-yeşil çarpıcı surahiler
Nepenthes lowii: Borneo'ya özgü, nadir

Bakım:

Yüksek nem (%50-80)
Dolaylı güçlü ışık
Serin geceleri olan ortamlar (bazı türler için)

Tereyağı Otu (Pinguicula)

Pinguicula, adını Latince'de "küçük yağ" anlamına gelen sözcükten alır. Yaprakları üzerindeki bezlerden salgılanan yapışkan madde, bal küçük böcekleri ve sinek yumurtalarını tutar.

Özellikleri:

Düzgün, yağlı görünümlü yapraklar
Güzel, menekşe benzeri çiçekler açar (bahar-yaz döneminde)
Dünya genelinde 80'den fazla türü var
İspanya, Meksika ve Avrupa'nın dağlık bölgelerinde yaygın

Bakım:

Düşük nemde bile yaşayabilir (diğer karnivorlara göre daha kolay)
Kireçli veya zayıf toprak
Yarı gölge yeterlidir

Kanaçağı (Sarracenia Cinsi)

Sarracenia, Kuzey Amerika'nın bataklık alanlarına özgü bir karnivor bitki cinsidir. Borulu yaprakları (pitcher leaves) böcekleri içine çeker; kaçmaya çalışan böcekler içe dönük kıllar yüzünden hapsolur.

Özellikleri:

Borular 30-90 cm yüksekliğe ulaşabilir
Boru içindeki sıvı hem enzim hem de mikroorganizmalar barındırır
Türe göre kırmızı, sarı, mor veya beyaz renklerde olabilir
Baharda olağanüstü güzel çiçekler açar

En ilginç türler:

Sarracenia purpurea (Mor sürahi): En soğuk iklimlere dayanıklı
Sarracenia flava (Sarı sürahi): Uzun ve zarif boruları
Sarracenia leucophylla (Beyaz üstü): Güzel desenli boruları

Bakım:

Tam güneş şart
Saksıyı su tabağına oturtun
Kışın dinlenme dönemi gerekir

Et Yiyen Bitkiler Evde Yetiştirilir mi?

Evet, et yiyen bitkiler evde yetiştirilebilir; ancak bazı konulara dikkat etmek gerekir:

Su: Mutlaka damıtılmış su, yağmur suyu veya osmoz suyu kullanın. Çeşme suyu içindeki kalsiyum ve klorun bu bitkiler için zararlıdır.
Toprak: Normal bahçe toprağı ya da ev bitkisi toprağı kullanmayın. Sphagnum yosunu veya kokopit + perlit karışımı tercih edin.
Gübre: Asla gübrelemeyin. Bu bitkiler besin fakiri topraklarda yaşamak üzere evrimleşmiştir.
Beslenme: Evde tuttuğunuz bitkileri zorla beslemenize gerek yok. Hava ile uçan küçük böcekler zaten yeterli olur.
Iklim: Türe göre farklı nem ve sıcaklık koşulları gerekebilir. Satın almadan önce mutlaka araştırın.

Sonuç

Et yiyen bitkiler, doğanın sınırları zorlayan şaşırtıcı yaratıklarıdır. Evrim, bır bitki kökünü avlanan böcek yapan bir sistemin keşfedilmesine yol açmıştır. Hem merak edenlere hem de doğaseverler için büyüleyici birer konudurlar.

Eğer hayatınıza biraz daha sıradışı bir yeşillik katmak istiyorsanız, karnivor bir bitki ilginç bir başlangıç noktası olabilir. Klasik éirofe aranjmanları veya özel bitkiler için ise Hilola Flower her zaman yanınızdadır. Hilola Flower — Doğanın her köşesinden ilham alıyoruz.