Dünyanın En Egzotik Bitkileri: Sıra Dışı Formlar ve Renkler

Dünyanın En Egzotik Bitkileri: Sıra Dışı Formlar ve Renkler

Kısa cevap: Egzotik bitkiler, yetiştikleri bölgenin sıra dışı koşullarına uyum sağladıkları için alışılmadık formlar geliştirmiş türlerdir. Protea, cennet kuşu, leucospermum, anthurium ve Madagaskar orkideleri en bilinen örneklerdir. Bir kısmı kesme çiçek olarak vazoya girer, bir kısmı ise yalnızca doğal ortamında görülebilir.

Bir çiçeğe bakıp "bu buralı değil" demek genellikle kolaydır. Egzotik bitkileri tanıdık türlerden ayıran şey rengi ya da boyu değil, formudur: yaprakların dizilişi, çiçeğin oturduğu yapı, dokusunun sertliği. Bu farklar süs için değil, hayatta kalmak için gelişmiştir.

Aşağıda hem doğada hem vazoda karşımıza çıkan egzotik türleri, nereden geldiklerini ve neden bu kadar farklı göründüklerini topladık.

Egzotik bitki ne demek?

Egzotik, botanikte kesin bir sınıflandırma değildir; bulunduğunuz yere göre değişen bir tanımdır. Türkiye'de egzotik sayılan protea Güney Afrika'da sıradan bir kır bitkisidir; İstanbul'da her bahçede gördüğümüz zakkum ise Kuzey Avrupa'da egzotik kabul edilir.

Pratikte egzotik dediğimizde üç özellikten en az birini kastediyoruz:

• Uzak bir iklim kuşağından gelmesi — tropik, subtropik ya da çöl kökenli olması
• Alışılmadık bir form taşıması — bildiğimiz taçyaprak düzenine benzemeyen bir yapısı olması
• Yerel olarak yetişmemesi — o ülkede doğal yayılış göstermemesi

Dünyanın en dikkat çekici egzotik bitkileri hangileridir?

Protea ve leucospermum: sert dokunun estetiği

Güney Afrika'nın fynbos denen çalılık ekosisteminden gelen bu iki tür, kurak ve rüzgârlı koşullara uyum sağlamıştır. Yaprakları deri gibi kalındır, çiçek yapıları odunsudur. Bu sertlik vazoda avantaja dönüşür: protea ve leucospermum uzun ömürlü kesme çiçekler arasında sayılır ve kuruduklarında bile formlarını korurlar. Proteanın İstanbul'daki yükselişini Yeni Zelanda'dan gelen protea yazısında anlattık.

Cennet kuşu: hayvana benzeyen çiçek

Strelitzia, adını çiçeğinin uçmaya hazırlanan bir kuşa benzemesinden alır. Turuncu taçyapraklar ile mavi yapı yan yana durduğunda kontrast neredeyse yapay görünür. Bu form tesadüf değildir: doğal ortamında kuşların çiçeğe konarak tozlaşmayı sağladığı aktarılır, yani yapı bir oturma yeri işlevi görür. Evde yetiştirmek isteyenler için cennet kuşu bakımı yazısı yol gösterir.

Madagaskar orkideleri: uzun mahmuzun hikâyesi

Madagaskar'a özgü bazı orkidelerin çiçeğinde çok uzun bir nektar mahmuzu bulunur. Bu yapının, aynı uzunlukta hortuma sahip bir kelebek türüyle birlikte evrildiği yaygın olarak anlatılır; botanik tarihinin en sık aktarılan karşılıklı uyum örneklerinden biridir. Bu orkidelerin Türkiye'ye uzanan yolculuğunu Madagaskar orkideleri yazısında bulabilirsiniz.

Welwitschia ve Rafflesia: vazoya girmeyenler

Bazı egzotik bitkiler yalnızca doğal ortamlarında var olabilir. Namib Çölü'nde yetişen Welwitschia ömrü boyunca yalnızca iki yaprak üretir ve bu yapraklar onlarca yıl boyunca uzamaya devam eder. Güneydoğu Asya'daki Rafflesia ise gövdesi, yaprağı ve kökü olmayan, başka bir bitkinin üzerinde yaşayan bir tür olarak bilinir; çiçeği çok iri açar ve keskin bir koku yayar. İkisi de kesme çiçek olarak yetiştirilemez.

Neden bazı egzotik bitkiler yalnızca uzaktan izlenir?

Egzotik bitkilerin bir kısmı süs olarak yetiştirilir, bir kısmı ise doğada bırakılır. Bunun üç yaygın nedeni vardır.

Yetiştirme koşulları taşınamaz. Rafflesia belirli bir konak bitkiye bağımlıdır; Welwitschia çöl sisiyle beslenir. Bu koşullar serada taklit edilemez.

Bazı türler koruma altındadır. Doğal yayılışı dar olan türlerin toplanması ve ticareti sınırlandırılmıştır. Kesme çiçek pazarında görülen egzotik türler, doğadan toplanan değil kültüre alınmış üretimlerdir.

Bir kısmı bahçe bitkisi olarak uygun değildir. Kimi türlerin özsuyu ciltte tahriş yapabilir; bunlar bahçede eldivenle çalışılan türlerdir. Vazoya giren egzotik kesme çiçekler ise ticari üretimi yapılan, bu açıdan sorun çıkarmayan türlerdir.

Egzotik çiçekler İstanbul'a nasıl geliyor?

Bugün bir buketin içindeki protea Güney Afrika'dan, alstroemeria Kolombiya'dan, lilyum Kenya'dan gelmiş olabilir. Kesme çiçek ticareti soğuk zincir üzerine kuruludur: çiçek hasat edildikten sonra sıcaklığı düşürülür ve teslim anına kadar bu aralıkta tutulur. Zincir kırılmadığı sürece binlerce kilometre öteden gelen bir çiçek, yerel bir çiçekle aynı tazelikte vazoya girebilir.

Bu nedenle egzotik çiçek artık "nadir bulunan" değil, "belirli dönemlerde tedarik edilen" bir kategoridir. Hangi türün ne zaman geleceği üretim bölgesinin mevsimine bağlıdır. Güncel olarak hangi ithal türlerin bulunduğunu ithal çiçek sayfasından, karma seçenekleri ise buket koleksiyonundan görebilirsiniz.

Egzotik bir çiçek buketin içinde nasıl kullanılır?

Egzotik türler genellikle formu güçlü çiçeklerdir; bir buketin içinde çok sayıda kullanıldıklarında birbirini bastırırlar. Yaygın yaklaşım, egzotik türü odak noktası olarak tek başına konumlandırıp çevresini daha yumuşak dokulu çiçeklerle desteklemektir.

Sıkça Sorulan Sorular

Egzotik çiçek ile ithal çiçek aynı şey midir?

Hayır, ikisi farklı kavramlardır. İthal çiçek yurt dışından gelen her çiçeği kapsar; Hollanda'dan gelen bir lale ithaldir ama egzotik sayılmaz. Egzotik ise formu ve kökeni alışılmadık olan türleri anlatır. Bir çiçek hem ithal hem egzotik olabilir; protea buna örnektir.

Egzotik çiçekler vazoda ne kadar dayanır?

Türe göre değişir. Protea ve leucospermum gibi sert dokulu türler kesme çiçekler arasında dayanıklı kabul edilir; bunun nedeni yapraklarının ve braktelerinin su kaybına karşı dirençli olmasıdır. Anthurium da uzun ömürlüdür. Buna karşılık ince yapraklı tropikal türler daha çabuk yorulur.

Egzotik çiçekler her mevsim bulunur mu?

Hayır. Tedarik, üretim bölgesinin mevsimine bağlıdır ve güney yarımküre kaynaklı türlerde bu takvim Türkiye'nin mevsimleriyle ters çalışır. Bu yüzden bazı egzotik türler yılın belirli dönemlerinde bulunur, bazı dönemlerde hiç bulunmaz.

Egzotik bitkiler evde yetiştirilebilir mi?

Bir kısmı yetiştirilebilir. Strelitzia ve anthurium saksıda yaşayabilen türlerdir; ışık ve nem ihtiyaçları karşılandığında ev ortamına uyum sağlarlar. Buna karşılık çöl ve tropik orman kökenli birçok tür, doğal ortamının koşullarını gerektirdiği için evde yaşatılamaz.

Egzotik çiçek hangi vesileler için uygundur?

Formu güçlü olduğu için kurumsal düzenlemelerde, açılış ve tebrik gönderimlerinde, modern iç mekân aranjmanlarında tercih edilir. Romantik vesilelerde ise genellikle gül ağırlıklı düzenlemeler öne çıkar; egzotik tür buralarda tamamlayıcı olarak kullanılır.

Hilola Flower'da egzotik çiçek bulunur mu?

Koleksiyonda dönem dönem ithal türler yer alır; hangi türün bulunduğu tedarik takvimine göre değişir. Güncel seçenekleri ithal çiçek sayfasından görebilir, belirli bir tür arıyorsanız +90 532 506 92 78 numaralı WhatsApp hattından yazarak sorabilirsiniz. İstanbul'un 35 ilçesine teslimat yapıyoruz.

Sonuç

Egzotik bitkileri ilginç kılan şey uzaklıkları değil, o uzaklığın onlara kazandırdığı formdur. Protea sert bir iklimin, cennet kuşu bir kuşla kurulan ilişkinin, Welwitschia ise çölün ürünüdür.

Bunların bir bölümü bugün vazoda karşımıza çıkıyor; bir bölümü ise yalnızca doğal ortamında görülebiliyor. Vazoya giren tarafı merak ediyorsanız buket koleksiyonu içinde egzotik türlerin kullanıldığı düzenlemeleri inceleyebilirsiniz.